تجهیزات الکترونیک و ابزار دقیق بهروز عرضه کننده انواع تجهیزات اندازه گیری، آموزشی و آزمایشگاهی، نقشه برداری، عمران و ...

فارسی  |  Enlgish



   امروز شنبه ۱۳۹۳ سوم آبان
محصولات
ورود اعضا
E-mail
کلمه رمز
» كلمه رمز خود را فراموش كرده ايد؟
» عضويت کاربران جديد
تجهیزات آزمایشگاهی
سختی سنج (Hardness Tester)
سختی (Hardness) اشاره به خاصیتی از ماده جامد دارد که در مقابل تغییر شکل و فرم دائمی در اثر یک نیرو از خود مقاومت نشان میدهد. در صنعت و مخصوصا در ساخت و تست بسیاری از مواد و همچنین در جوشکاری دانستن سختی از اهمیت بالائی برخوردار است. سختی می تواند بر حسب واحدهای مختلفی بیان شود که برای مواد مختلف تعریف گردیده‏اند. برای مثال سختی کانی ها یا مواد معدنی با واحد موهس (Mohs scale) که بین 1 تا 10 و بر مبنای خراشیدگی یک ماده به وسیلۀ ماده دیگر مقایسه می گردد می باشد و بیشترین عدد یعنی 10 مربوط به الماس می باشد. در صنعت از مقیاس های دیگری نظیر راکول (Rockwell)، ویکر (Vickers) و برینل (Brinell) استفاده می گردد. این متدها که به روش های indentation hardness معروف هستند معمولا برای انواع فلزات تعریف گردیده‎اند و با مقایسۀ شدت و عمق اثری که یک پرتابه با شکل استاندارد بر روی قطعۀ مورد آزمایش در اثر سقوط بر جای می گذارد اندازه گیری می گردد و بر اساس جداولی قابل تبدیل به همدیگر می باشند. علاوه بر مواردی که ذکر شد واحدهای مختلف شور (shore) نظیر شور A و D نیز (shore A, D) برای سختی سنجی لاستیک و مواد پلیمری در نظر گرفته گردیده که با سختی سنج لاستیک (Durometer) اندازه گیری میگردد.

سختی سنج ویکر
در علمیات مکانیکی و متالورژی پارامتر سختی و سنج آن مخصوصا بعد از عملیات کوره و سخت کاری نقش مهمی ایفا می کند. با توجه به نوع مواد استانداردها، واحدها، و روش های مختلفی جهت اندازه گیری سختی ابداع گردیده است. از رای جترین متدهای می توان به متد راکول، ویکرز و برینل اشاره کرد. در مورد تجهیزات اندازه گیری سختی دیجیتال می توان به نمونه های پرتابل با پراب شامل پرتابه و قسمت پرتابگر می باشد اشاره کرد.این دستگاه که بصورت پرتابل و قابل حمل است به روش پرتابی کار می کند به این صورت که پرتابه که مخروطی مانند و درسر آن ساچمه ای مخصوص با درجه سختی بالا تعبیه شده است با وسیله استوانه‏ای با فنر به سمت سمت سطح فلز پرتاب گشته و با اندازه گیری سرعت برگشت آن می توان مقدار سختی آن را اندازه گرفت.

اساس کار اغلب دستگاه های دیگر ایجاد نقطه اثر بر روی سطح فلز است و با اندازه گیری عمق این نقطه اثر و قطرهای نقش ایجاد شده بر روی سطح فلز سختی را اندازه گیری می کنند و سپس با تطابق آن اندازه ها با جدولی که از قبل تهیه شده است، میزان سختی را بدست می آورند. این تکنیک اندازه گیری تست Leeb rebound مشهور است.

صنعت سختی سنجی که امروزه گستره وسیعی دارد، نقش مهمی در عملیات مکانیکی و متالورژی ایفا می کند. زیرا همانطورکه می دانیم امروزه در صنعت فلزات این دستگاه ها نقش تعیین کننده ای دارند. سختی سنج ها به منظور اندازه گیری میزان سختی فلزات مخصوصا بعد از سخت کاری و عملیات کوره مورد استفاده قرار می گیرند. اساس کار آن ها ایجاد نقطه اثر و بررسی آن به روی سطوح فلزات است.

دستگاههای سختی سنج در صنعت نقش غیر قابل انکاری دارند. این دستگاه ها، دستگاه های مکانیکی هستند که بعضا برخی از آنها ترکیبی از علوم مکانیکی و الکتریکی هستند. چندین مدل از این دستگاه های در بازار امروز وجود دارد که هر روزه به تعداد آن ها اضافه می شود اما از انواع اصلی آن ها می توان دستگاه های راکول، برنیل، ویکرز، اولتراسونیک و لیپ را نام برد. شاید بهتر باشد که به جای کلمه دستگاه از کلمه روش استفاده کرد زیرا هر کدام از آن ها دارای مکانیزم متفاوتی است و دستگاه هایی وجود دارند که هم به روش راکول و هم به روش ویکرز کار می کنند.دو مورد آخر یعنی اولتراسونیک و لیپ در ایران کاربرد کمتری دارند.

راکول
راکول برای اندازه گیری سختی فلزات نسبتا سخت مورد استفاده قرار می گیرد که بر سه نوع است:
راکول A که نیروی 60 کیلوگرم را اعمال می کند
راکول B که نیروی 100 کیلوگرم را اعمال می کند
راکول C که نیروی 150 کیلوگرم را اعمال می کند

راکول هم بصورت ساچمه ای و هم بصورت سوزنی موجود است.
اساس کار اغلب این دستگاه ها به نقطه اثر ایجاد شده به روی سطح فلز است. راکول ساچمه ای به کمک 1 ساچمه کار می کند بطوری که وزن اعمال شده به روی فلز بواسطه این ساچمه فلز منتقل می شود که دارای اندازه های مختلفی است ولی راکول سوزنی به کمک یک سوزن این نیرو را روی فلز ایجاد می کند که نقطه اثر آن بصورت یک مخروط 120 درجه خواهد بود. راکول های از نوع A و C هردو نقطه اثر آن ها بصورت یک مخروط 120 درجه است ولی راکول، ساچمه ندارد و دارای سوزن هرمی شکل با زاویه 130 درجه است که نقطه اثر آن یک چهار گوش است.

ویکرز بر دو نوع است
میکرو ویکرز که در اوزان گرمی تا وزن 1 کیلوگرم مورد استفاده قرار می گیرد.
ماکرو ویکرز که در اوزان 2 تا 120 کیلوگرم مورد استفاده قرار می گیرد.
ویکرز همانند میکرومتر عمق فرورفتگی را اندازه گیری می کند.

از آن جایی که گستره استفاده از میکرو ویکرز در اوزان بسیار کم است، دستگاه هایی که اندازه گیری را به روش میکرو ویکرز انجام می دهند باید در محیطی ایزوله قرار گیرند که مثال نزدیک به آن می تواند ترازوهای دقیق جواهر فروشی باشد. ویکرز بیشتر در صنایع خودروسازی مورد استفاده قرار می گیرد و گستره ی اوزانی که بیشترین استفاده را دارند، وزن های 5 و 10 و 30 کیلوگرم است.

برینل
از دیگر روش ها یا دستگاه ها سختی سنجی می توان برینل را نام برد که مکانیزم آن ساچمه ای است. ساچمه هایی که در برینل مورد استفاده قرار می گیرند ساچمه های 5/2 و 5 و 10 میلی متری است. در کشور ما ایران بیشترین استفاده از برینل در وزن های 187 و 250 کیلوگرم است.در صنعت فولاد و فولادسازی از برنیل با وزن 3000 کیلوگرم و ساچمه 10 میلی متری استفاده می شود. از دیگر زمینه های کاربرد برینل می توان از کاربرد آن در ریخته گری نام برد.

لیپ
لیپ که روش دیگری برای سختی سنجی فلزات است در سیستم های بسیار بزرگ کاربرد دارد. زیرا نمی توان همواره قطعه کار را به کارگاه حمل کرد و در آن جا به سختی سنجی پرداخت. بنابراین باید دستگاهی وجود داشته باشد که بتوان آن را به محیط های گوناگون که سیستم ها و قطعات سنگین در آن جا وجود دارد حمل کرد. این دستگاه که بصورت پرتابل و قابل حمل است به روش پرتابی کار می کند بطوریکه در درون استوانه ای یک ساچمه وجود دارد که با پرتاب آن به سمت سطح فلز و اندازه گیری سرعت برگشت آن می توان مقدار سختی آن را اندازه گرفت. سرعت ساچمه در هنگام برگشت بر روی مانیتوری که به آن متصل است، نمایش داده می شود. از بین دستگاه ها و روش های ذکر شده، راکول C و ویکرز بیشترین کاربرد را در ایران دارند.

بنابراین اساس کار اغلب دستگاه ها و روش های بالا بررسی نقطه اثر ایجاد شده بر روی سطح فلز است که برخی عمق این نقطه اثر را اندازه گیری می کنند و برخی قطرهای نقش ایجاد شده بر روی سطح فلز را اندازه گیری می کنند و سپس با تطابق آن اندازه ها با جدولی که از قبل تهیه شده است، میزان سختی را به دست می آورند.

مرکز تخصصی طراحی سایت سینام - بهینه سازی سایت (سئو): ایرسئو