نویز دوزیمتر چیست؟

صوت سنج، نویز دوزیمتر چیست؟

صوت شکلی از انرژی است که توسط سازوکار شنوایی قابل تشخیص است و به بیان ساده صوت هر چیزی است که شنیده شود.

محدوده فرکانس قابل درک برای انسان بین 20 – 20000 هرتز است. امواج خارج از این محدوده فرکانسی را مادون صوت و ماوراء صوت می نامند.

سر و صدا شایع ترین عامل زیان آور محیط كار است. حداكثر سر و صدای مجاز در محیط كار در یك شیفت 8 ساعته، 85-90 dB می باشد . صوت بیش از حد مجاز سبب ناشنوایی های حسی، عصبی و یا هر دو می گردد.

مراحل اندازه گیری و ارزیابی صدا

هدف اندازه گیری

از مهمترین مشاغل در معرض خطر، می توان به کار با ماشین آلات صنعتی، نساجی ، تولید چوب و الوار و کاغذ، تولید تنباکو وچرم ، صنعت شیشه گری، صنعت چاپ ، صنعت حمل و نقل و اتاق های پخت که با بخار گرم کار می کنند اشاره نمود.

Noise Dosimeter که برای تعیین مواجهه فردی کارگر با صدا در محیط کار استفاده می شود. دزیمتری دقیق ترین روش برای اندازه گیری میزان مواجهه می باشد. دقت دزیمتری در این است که در این روش کلیه ی زمان های مواجهه ی کارگر با تراز های مختلف در طول شیفت محاسبه و با استفاده از تراز معادل Leq   دز دریافتی در یک شیفت کاری اندازه گیری می شود. در ساختمان هر دزیمتر از یک میکروفن که روی سینه یا یقه ی کارگر نصب می شودو سیم رابط و پردازشگر و نمایشگر استفاده  می شود.                                               

روش های اندازه گیری صوت

روش ایستگاه بندی

روش Random

انتخاب اندازه گیری بصورت اتفاقی با فاصله حداقل 0.5 تر از دیوار و 1 متر از دستگاه شعاع های فرض با اندازه 45 درجه از مرکز منبع که در فواصل یک متری بر روی شعاع های اندازه گیری صورت می گیرد. در پایان نقاط دارای تراز شدت صوت یکسان به هم متصل شده تا مناطق صوتی از یکدیگر مجزا گردند. این روش عموما برای  اندازه گیری سروصدا حول محل کار کارگر مورد استفاده قرار می گیرد.

پس از ایستگاه بندی و مشخص شدن میزان سروصدا در هر ایستگاه در نقشه ترسیم شده از کارگاه با استفاده از 12 استاندارد B.S و ANSIرنگ آمیزی نمود که رنگ آمیزی در سطح کارگاه به ترتیب شامل موارد زیر است که به شرح هر کدام می پردازیم:

محدوده ایمن 

در این مناطق صدا از حد مجاز ایمنی db a 70 ئکمتر است و در نقشه صوتی سبز رنگ است.

محدوده ایمن S.A db a 70 > SPL سبز رنگ 

محدوده بهداشتی (Hygiene Zone)

در این نواحی صدا در محدوده db a 80 – 70 است و در نقشه صوتی به رنگ آبی است.

محدوده هشدار (Warning Zone)

در این مناطق صدا در محدوده db a 90–85 است و در نقشه صوتی با رنگ زرد تعیین می گردد.

محدوده خطر (Danger Zone)

در این منطق صدا بالاتر از db a90 است و همه موسسات بین المللی این تراز را مخاطره آمیز می دانند و در نقشه به رنگ قرمز است.

در اندازه گیری محیطی صدا، نکات زیر باید مراعات گردد:

اندازه گیری و ارزیابی صدا

برای اندازه گیری و ارزیابی صدا، شناخت کامل نسبت به روش های اندازه گیری، خصوصیات محیط کار و چگونگی وضعیت کارگر اهمیت دارد. مهمترین نکاتی که باید قبل از اقدام به اندازه گیری و ارزیابی در نظر گرفته شود شامل موارد زیر است:

هدف اندازه گیری

 

 وسایل اندازه گیری

وسایل اندازه گیری براساس نوع هدف متفاوت اند. دستگاه تراز سنج صوت برای اندازه گیری تراز فشار صوت طراحی گردیده است.از دیگر دستگاه ها می توان به noise dosimeter اشاره کرد که برای تعیین میزان مواجه ی کارگر از آن استفاده می کنند.

ترازسنج صوت (sound level meter)

 این دستگاه برای اندازه گیری تراز فشار صوت طراحی گردیده است. هرچند قابلیت و توانایی های ترازسنج های صوتی می تواند متنوع باشد اما به طور کلی هر ترازسنج صوت حداقل دارای سه بخش اساسی است:

 کار هر میکروفن مبتنی بر اعمال فشار صوت بر سطح دیافراگم آن و ایجاد جریان متناظر الکتریکی است. در پردازشگر بسته به قابلیت دستگاه و نیاز اپراتور، اطلاعات دریافتی از میکروفن تقویت، توزین و پردازش شده و در نهایت توسط نمایشگر عقربه ای یا دیجیتال مقادیر نمایش داده می شود.

اجزا تشکیل دهنده تراز سنج صوت

 میکروفن (Microphone)

میکروفن ها را به چهار گروه اصلی تقسیم می کنند: خازنی؛ دینامیک؛ الکتره و کریستالی.

پردازشگر (processor)

 پردازشگر دستگاه تراز سنج شامل تقویت کننده پالس، کاهش دهنده، شبکه توزیع فرکانس، شبکه سرعت پاسخ دستگاه و مدار های محاسب برای منظورهای خاص می باشد.

شبکه توزین فرکانس (Frequency wething)

 با توجه به اینکه دستگاه ترازسنج می تواند برای منظورهای مختلفی به کار رود لذا می توان مقادیر تراز فشارسنج را بر اساس شبکه های مختلف توزین فرکانس که در برخی دستگاه ها پیش بینی شده است، انتخاب نمود.

 شبکه A

مقادیر تراز فشار صوت متناسب با حساسیت گوش انسان توزین می گردد. تراز اندازه گیری شده در این وضعیت بر حسب dBA  بیان می گردد. در اندازه گیری صدا به منظور تعیین حدود مواجهه کارگر از این مقیاس استفاده می شود .

 شبکه B

این شبکه  بیان کننده عکس العمل گوش در ترازهای بالاتر از 60 دسی بل است. این شبکه در عمل استفاده چندانی ندارد ولی برای تراز های حدود 85 – 55 دسی بل مناسب است.

شبکه C

برای اهداف تجزیه فرکانس صوت، کنترل صدا و تراز های فشار بالاتر از 85 دسی بل استفاده می شود. همچنین بر اساس نظر ACGIH (2002) برای تعیین حدود سقفی تراز فشار پیک صدای کوبه ای نیز از این شبکه استفاده می گردد.

 شبکه D

این شبکه در بررسی صدای ترافیک وسایل حمل و نقل هوایی استفاده می گردد و اثرات تشدیدی گوش در فرکانس های بااتر از 1000 هرتز را به خوبی لحاظ می کند.

شبکه lin

 در این شبکه مقادیر تراز فشار صوت در فرکانس های مختلف توسط دستگاه های ترازسنج صوت بدون تغییر در کمیت نمایش داده می شود. اندازه گیری صدا در این شبکه برای اهداف کنترل صدا و یا اهداف صنعتی کاربرد دارد.

شبکه پاسخ دستگاه

نمایشگر(Display)

 نمایبشگر دستگاه تراز سنج صوت می تواند عقربه ای، دیجیتال، نوار نورانی و یا نقطه نوری باشد. دقت اندازه گیری و قرائت در نوع دیجیتالی بیشتر بوده و از این نقطه نظر ارجهیت دارد.

کالیبراسیون تراز سنج صوت

 برای اطمینان از صحت کار اندازه گیری توسط ترازسنج صوت لازم است ابتدا آن را با یک مولد صوتی استاندارد کالیبره کرد. این مولد کالیبراتور استاندارد یا پیستون فون است. این دستگاه فرکانس های معینی مثلا 1 kHz یا 250Hz تراز معینی از صوت خالصی برابر 94 یا 114 دسی بل تولید می کند . کالیبراسیون به دو صورت داخلی و خارجی انجام می گیرد.

 کالیبراسین داخلی

برخی دستگاه های تراز سنج می توانند مدارهای داخلی خود را غیر از میکروفون به صورت داخلی کالیبره نمایند که به آن کالیبراسیون داخلی می گویند. این عمل بدون استفاده از کالیبراتور و با استفاده  از خصوصیات  خود دستگاه صورت می گیرد.

کالیبراسیون خارجی

برای انجام کالیبراسیون خارجی با استفاده از کالیبراتور استاندارد و توجه به دستورالعمل دستگاه تراز سنج، کالیبراتور روشن شده وتراز فشار صوت اندازه گیری می گردد سپس عدد نمایش داده شده توسط نمایشگررا با استفاده از پیچ تعبیه شده روی دستگاه به عدد تراز فشار کالیبراتور می رسانیم.

 با فشار سنج ها آشنایی دارید؟ برای آشنایی با این دستگاه ها مقاله ی انواع فشار سنج چیست؟ را بخوانید.