اندازه گيری فشار داخلي و سر چاه نفت در مسير توليد

يكي از عوامل مهم بهره برداری از مخازن زيرزميني و توليد از چاهها فشار مي باشد.  دانستن فشار سيال در هر موقعيت به منظور كاربرد در محاسبات و اندازه گيريها امری اجتناب ناپذير است. اندازه گيری فشار با وسايل بخصوصی صورت می گيرد و بالاخص به خاطر اهميتي كه دارد، دقت در اندازه گيری از ارزش فوق العاده ای برخوردار است .
اين اندازه گيريها هم در اعماق مختلف چاه و هم پس از توليد در مسير جريان سيال چاه صورت مي گيرد .

1-  انـدازه گيـری فشـار در مسيـر جريـان سيـال چـاه

با انـدازه گيـری فشـار دراين حالت علاوه بر مشخص شدن قدرت توليدی چاه ، مي توان بعضي از اشكالات موجود در مسير جريان (اعم از مسدود بودن لوله ها و شيرها ، وضع كاهندهای موجود در مسير (Orifice  &  Choke)  را بررسی و رفع كرد .  به علاوه فشار در كليه محاسبات مربوط به جريان گاز ونفت در لوله ها و ظروف مختلف مورد استفاده دارد .  (در خصوص استفاده از فشار در قسمتهای مربوطه توضيح لازم داده شده است ) .

دستگاههای اندازه گيری فشار به دو صورت می باشند ، يا فقط نشان دهنده مقدار عددی فشار هستند و يا اينكه بر نشان دادن ميزان فشار.  ضابط آن نيز هستند (مقدارفشار به صورت نمودار بر روی فرم های مخصوصی ضبط می گردد ) .  
معمولا نمونه اول مورد استفاده بيشتر دارد كه با به طور دائم و يا موقت در محلهای اندازه گيری فشار نصب می شوند و طرز كار آنها مكانيكی و يا هيدروليكی می باشد.هر دستگاه تا ميزان معينی مدرج است و با توجه و يا  پيش بينی مقدار فشار در مورد اندازه گيری فشار به كار می روند . جهت اندازه گيری فشار از فشارسنج قپانی (Dead Weight Tester)  كه با عامل هيدروليكی (روغن) كار می كند می شود استفاده نمود (با اين دستگاه فشار دقيقتر اندازه گيری می گردد و طرز عمل آن طبق قانون پاسكال مي باشد )  دستگاههای ضابط فشار اكثرا به طور دائم نصب می گردند و با فشار هوا كار می كنند ، و بخصوص در مواردی استفاده می گردند كه فشار هر لحظه سيال منظور نظر است .

2-   انـدازه گيـری فشـار داخلـی چـاههـا

اين امر با اهداف مختلف صورت می گيرد ، كه اهم آن بررسی وضع مخزن نفتی و قدرت توليدی چاه با كاربرد فشار در محاسبات مربوط به خود می باشد .  بديهی است با توجه به محاسباتی كه صورت می گيرد در صورت احتياج تصميماتی مقتضی جهت بهره برداری بهتر اتخاذ می گردد .
در حال حاضر به كمك دو نمونه دستگاههای مختلف كه به كمك سيم تحت كنترل به داخل چاه فرستاده می شوند ، فشار داخلی چاه اندازه گيری می گردد. بر حسب نياز داخلی می تواند در زمان جريان چاه و يا در حالت بسته بودن آن اندازه گيری گردد. موضوع مهم اينست كه اگر فشار داخلی چاه در حال جريان اندازه گيری می گردد دبی چاه بايستی كاملا تحت كنترل و به مقدار ثابت باشد .

دستگاههـای انـدازه گيـری فشـار داخـل چـاه عبـارتنـد از :

الف :  امرادا  Amerada   .  اين دستگاه فشار چاه را با عمل مكانيكی مشخص كرده و روی صفحه بخصوصی ضبط می نمايد .  در اين حالت لوله مارپيچی بخصوصی ، با فشار متاثر می شود و اين فشار را به سوزنی كه قابليت حركت بر روی صفحه ضابط را دارد ، منتقل كرده و روی صفحه اثر می گذارد .  بدين ترتيب روی صفحه ، نموداری رسم می گردد كه زمان را برحسب تغييرات محل سوزن نشان می دهد .  هنگاميكه اين دستگاه به سرچاه آورده شد ، صفحه ضابط بيرون آورده می شود و پس از مشخص كردن مقدار تغييرات بوسيله ماشين مخصوص ، ارقام بدست آمده با در نظر گرفتن ضريب دستگاه به عدد فشار تبديل می گردند.  بديهی است در اين حالت مادام كه دستگاه از چاه خارج نشده و تغييرات نمودار بررسی نگرديده است مقدار فشار نيز معلوم نيست .  پيش از شروع به ضبط تغييرات بر روی صفحه ضابط خط مبنا رسم می گردد و تغييرات محل سوزن با توجه به آن مورد بررسی قرار می گيرد. طول محورهای عمودی و افقی صفحه مقداری ثابت است و فقط می توان مقياس زمان را كه بر روی محور افقی صفحه است تغيير داد.  اين عمل به كمك ساعت بخصوصی كه در داخل دستگاه تعبيه می گردد انجام می شود و بدين ترتيب می توان طول اين محور را به مقياسهای مختلف مدرج نمود .  طول اين محور را با تعويض ساعت می توان تا 3 ، 6 ، 12 ، 24 ، 48 و يا 72 ساعت مدرج نمود كه بر حسب زمان مورد احتياج در فواصل  ذكر شده قابل تنظيم است.  برای ضبط فشار در عمق های مورد نظر با توجه به درجه بندی محور زمان بايستی مدتی دستگاه را به حال  سكون نگهداشت تا تغييرات ثبت گردد . (بديهی است در حال حركت نيز تغييرات ثبت می شود ) .
ب :  H . P .  Gauge  هيلوت پكر  Hewllet  Packerd . اين دستگاه به كمك عوامل مغناطيسی و الكترونيكی كار می كند و دقت آن بيش از Amerad می باشد و با تغيير درجه حرارت شديدا حساس است و در حقيقت فشار را با توجه به حرارت محل مورد نظر ضبط می نمايد .  در اين حالت می توان مستقيما فشار عمق بخصوص را در سطح زمين به كمك ماشينی كه در رابطه با خود دستگاه كار می كند ، خواند .  اين ماشين علاوه بر نشان دادن مقدار عددی فشار .  نمودار تغييرات آنرا بر حسب زمان ترسيم می نمايد .